Helden

Iedereen heeft in zijn leven helden nodig. Ze raken je, vanuit een gezamenlijk herkende levenswaarde, of ze wijzen je de weg naar hoe je zou willen leven. Dit zijn mijn helden.

Aletta Jacobs (9 februari 1854 – 10 augustus 1929)

Nederlandse arts en feministe, voorvechtster voor het recht op hoger onderwijs en stemrecht voor vrouwen. Aletta Jacobs was niet de eerste universitaire studente, maar wel de eerste vrouw die in Nederland een universitaire studie succesvol afrondde. In haar huisartsenpraktijk in Amsterdam gaf zij cursussen over voorbehoedsmiddelen.

Aung San Suu Kyi (19 juni 1945)

Politica en leidster van de geweldloze beweging voor de mensenrechten en democratie in Myanmar, het voormalige Birma. Vanaf 1989 plaatste het militaire regime haar tot twee keer toe voor meerdere jaren onder huisarrest, waardoor ze de in 1991 gewonnen Nobelprijs voor de Vrede niet kon ophalen. Op 13 november 2010 werd haar huisarrest opgeheven.

Jane Austen (16 december 1775 – 18 juli 1817)

Prominente Engelse romanschrijfster. Haar realisme, bijtend sociaal commentaar en haar gebruik van de vrije indirecte rede, een tot dan toe weinig gebruikte stijlfiguur, heeft ervoor gezorgd dat ze één van de meest gelezen en meest geliefde schrijvers in de Engelse literatuur is geworden. Mij persoonlijk inspireerde ze meer dan 150 jaar na haar dood nog om zelf te gaan schrijven.

Marie Curie (7 november 1867 – 4 juli 1934)

In Polen geboren als Maria Sklodowska. Dwars tegen de stroom van haar tijd in studeerde zij scheikunde, natuurkunde en wiskunde. Ze kreeg als eerste vrouw een leerstoel aan de Sorbonne (1906). Voor de ontdekking van de radioactieve stof radium ontving ze in 1903 de Nobelprijs en voor de radioactieve stof polonium een tweede Nobelprijs in 1911. In de Eerste Wereldoorlog reed zij, samen met haar oudste dochter Irène, met een mobiel röntgenapparaat langs het oorlogsfront. Als eerste en enige vrouw werd zij, samen met haar echtgenoot Pierre Curie, bijgezet in het Pantheon in Parijs (1995).

Siet Tammens (29 juli 1914 – 27 september 2014)

Boerendochter uit Kloosterburen die verzetvrouw werd. Aanvankelijk beperkte haar verzetswerk zich tot het onderbrengen van joodse kinderen bij boerengezinnen, maar vanaf medio 1942 kreeg ze de leiding over een verzetsgroep in Groningen. Ze verzorgde de distributie van bonkaarten en wapens, maar ging ook de moeilijke beslissingen, waaronder liquidaties, niet uit de weg. In 1944 werd ze verraden en kwam in kamp Vught terecht. Omdat ze in Groningen nog gezocht werd, werd ze voor verhoor overgebracht naar het beruchte Scholtenshuis in Groningen. Ze kreeg de doodstraf, maar voor het terechtstellen van vrouwen was toestemming uit Berlijn nodig. In de verwarring rond Dolle Dinsdag (5 september 1944) en de afloop van de oorlog, werd ze naar een krijgsgevangenenkamp op Borkum gestuurd. Ze schreef over haar ervaringen een boek met de aansprekende titel ‘Een onverzettelijke Groningse vrouw’.

Mahatma Gandhi (1869-1948)

Indiase geweldloosheidsactivist en één van de mede-architecten van de Indiase onafhankelijkheid. Dat geweldloze verzet begon overigens al in 1906, toen hij als advocaat in Zuid-Afrika werkte, met vreedzame protesten tegen de pasjeswetgeving voor zwarten en kleurlingen. Zijn bijnaam ‘mahatma’ betekent in het Sanskriet “grote ziel”. Ook staat hij in zijn vaderland bekent als Bapu, dat “vader” betekent, in de zin van vader van het moderne India. Voor zijn uitvaart kwamen een miljoen mensen naar New Dehli om achter zijn baar aan te lopen.

Martin Luther King (15 januari 1929 – 4 april 1968)

Amerikaans baptistisch dominee, politiek leider en een van de meest prominente leden van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Zijn beroemdste speech, “I have a dream”, is nog steeds actueel en gaat over een gedroomde toekomst waarin alle mensen gelijk zijn en niet meer beoordeeld worden vanwege hun huidskleur, maar vanwege datgene wat ze vanuit hun karakter aan de wereld bijdragen

Nelson Mandela (18 juli 1918 – 5 december 2013)

Zuid-Afrikaans advocaat, lid van het ANC en gevangen gezet op Robbeneiland, waar hij tot inkeer kwam en geweld afzwoer. Na zijn vrijlating was hij van 1994 tot 1999 de eerste zwarte president van zijn land en zette zich onvermoeibaar in voor de verzoening van het land en haar inwoners met het verleden.

Winston Churchill (30 november 1874 – 24 januari 1965)

Brits staatsman die als premier van 1940 tot 1945 Hitler weerstond en daarmee een beslissende rol in diens ondergang en de geallieerde overwinning heeft gespeeld. Misschien kijken mensen die mij vooral als feminist en pacifist kennen wat vreemd tegen deze keuze aan, omdat Churchill naast minister-president ook minister van oorlog is geweest. Ik bewonder hem vooral vanwege zijn onverzettelijkheid waardoor hij het boegbeeld van het Britse volk in oorlogstijd werd, zijn ongeëvenaarde speeches en zijn literaire kwaliteiten. Zijn ‘History of the English Speaking Peoples’ behoort nog steeds tot de absolute meesterwerken die ik in mijn veel te korte leven mocht lezen. In 1953 ontving Churchill de Nobelprijs voor Literatuur voor zijn meesterschap van historische en biografische beschrijvingen alsmede voor zijn briljante retoriek in het verdedigen van verheerlijkte menselijke waarden.

Blog Categorieen